راهکارهای ترویج فرهنگ عفاف و حجاب- از نگاه بانو مجتهده دکتر معصومه لطفی ملقب به لطفیان سرگزی
حجاب و عفاف از جمله ارزشهای دینی، فرهنگی، اخلاقی و انسانی است که در اغلب جوامع بشری از گذشتههای دور و تاکنون بنا به اعتقادات دینی و آداب و رسوم اجتماعی به شکلهای مختلف وجود داشته و دارد. در فرهنگ اسلامی نیز مسئله حجاب و عفاف جزء مهمترین موضوعات زیربنایی و البته متأثر از ارزشهای غنی دینی، کانون خانواده، جریانسازیهای اجتماعی و بسترهای معنوی است.
امروزه حجاب با توجه به ترویج الگوهای غربی و برخی هجمههای فرهنگی در جامعه مقداری تغییر شکل داده است که نیازمند واکاوی، معرفی دوباره، ترویج و تقویت الگوهای اسلامی است تا بتوان با انجام فعالیتهای فرهنگی و رسانهای به ویژه تمرکز بر کانون خانواده بر آسیبهای فردی و اجتماعی ناشی از ضعف حجاب و عفاف غلبه کرد.
آگاهی نداشتن از عواقب بدحجابی، عدم توجه به جریان پرورش در کنار آموزش به ویژه در مدارس و دانشگاهها، تغییر نگرش به ارزشها و نفوذ فرهنگ غربی، واردات بدون نظارت پوشاک نامناسب و فاصلهدار از فرهنگ ایرانی ـ اسلامی، ضعف در تولیدات داخلی پوشاک و ارائه الگوهای مناسب و جذاب میتواند در فاصله گرفتن جامعه از ارزش حجاب و عفاف نقش داشته باشد و از سوی دیگر و با توجه به شرایط حاضر نیازمند اجرای برنامههای فرهنگی و اجتماعی نو، جذاب، متداوم و ریشهای در زمینه تببین و ترویج فرهنگ حجاب و عفاف به زبان هنر هستیم.
وی در پاسخ به تأثیر وضعیت اقتصادی بر حجاب و عفاف گفت: اگر وضعیت اقتصادی جامعه درست نباشد و فقر و نابسامانی وجود داشته باشد، در بی عفتی و بی حجابی بیتأثیر نیست، اما این دلیل نمیشود که فرد عنوان کند چون به لحاظ مالی و اقتصادی وضعیت خوبی ندارد و جامعه بیعفت است؛ بنابراین من هم بیحجاب و بیعفت میشوم چون در جوامعی که نه حجاب اجباری دارند نه به دنبال عفتی هستند، افرادی رشد میکنند که در کنار حجاب کامل، عفیف و پاکدامن نیز هستند؛ لذا نمیتوان گفت در این زمینه ارتباط مستقیم وجود دارد، اما بیتأثیر نخواهد بود.
وی ادامه داد: در روایتی آمده که فقر، کفر را به دنبال میآورد و یکی از موارد کفر همین بیعفتی و بیحجابی است؛ لذا باید وضعیت اقتصادی در جامعه مدنظر باشد و در این زمینه هم قدمی برداشته شود.
وی در پاسخ به نقش نهادها و رسانهها در ترویج فرهنگ عفاف و حجاب بیان کرد: با توجه به اینکه حجاب و عفاف مسئله همگانی و اجتماعی قلمداد میشود نمیتوان آن را وظیفه یک نهاد و دستگاه اجرایی خاص دانست هر چند دستگاههای اجرایی فرهنگی و نهادهای مذهبی از جایگاه اثرگذاری و وظایف تخصصی بیشتری بهرهمند هستند، اما اثربخشی در این عرصه زمانی به نتیجه مؤثر میرسد که فعالیت در تقویت حجاب و عفاف به یک مسئولیت اجتماعی تبدیل شود و دستگاههای اجرایی نیز هر کدام به سهم خود به این جریان ورود پیدا کنند. نقش نهادها و رسانه در این زمینه کارساز است و برخورد با جامعه در زمینه حجاب باید برخورد قرآنی باشد یعنی همان طور که قرآن و آیات و همچینن طریق نزول را دقت کنیم در ابتدا آیه حجاب نازل نشده است؛ لذا فردی که به لحاظ دینی و توحید ضعیف و در اصول دین در ضعف بسر میبرد نمیتواند آن را درک کند؛ بنابراین نهادها و رسانهها باید در تقویت اصول دین بیشتر تلاش کنند و آگاهی بیشتری به مردم دهند و عفاف و حجاب به عنوان یک ارزش انسانی تلقی شود. در صدا وسیما و نهادها در میزگردها و برنامههای مختلف در رابطه با حجاب اگر دقت شود، میتواند تأثیرگذار باشد که ارزش را در قالب پوششها آموزش میدهد.
والدین در هدایت فرزندان به سوی مسیری صحیح نقش اثرگذاری خواهند داشت چرا که داشتن جامعهای سالم نتیجه ایفای نقش از سوی خانوادهای سالم است. در خانوادهای که والدین توجهی به مسائل دینی و مذهبی نداشته باشند، زمینه وقوع بسیاری از ناهنجاریهای اخلاقی و رفتاری شکل میگیرد.
رعایت نکات اخلاقی و اعتقادی خود سبب میشود انسان در چارچوب هنجارهای اجتماعی حاکم بر جامعه، قدم بردارد در این راستا فرزندان با آگاهی بیشتر، در کنترل صحیح خواستههای خود قدم برمیدارند که این خود یکی از عوامل سلامت خانواده و نهایتاً جامعهای است که در آن زندگی میکنیم. بر این اساس خانواده مهمترین کانون فرهنگسازی، آموزش و بنیانگذاری رفتارهای اجتماعی و دینی است و اگر تمرکز برنامههای آموزشی، آگاهسازی، ترویجی و آموزشی در مدلهای سنی، جنسیتی و رفتاری به سوی نهاد خانواده سوق داده شود قطعاً اثراث شگرفی در زمینههای مختلف اعتقادی و رفتاری را شاهد خواهیم بود و تا کنون برنامههای پراکنده و غیر متمرکز نتوانسته است آنگونه که باید موثر واقع شود.
وی با اشاره به راهکارهای ترویج عفاف و حجاب در پایان تصریح کرد: در ابتدا باید از اصول دین و توحید شروع کنیم و اگر فرد خدای خود را به خوبی بشناسد و ارزش انسانی را دریابد هرگز بیعفتی و بد حجابی نخواهد داشت؛ لذا این امر به فطرت انسانها و اینکه عفاف و حجاب یک امر فطری است برمیگرد. بنابراین باید اصول، توحید و نبوت را بین افراد تقویت کنیم تا آنچه را که نمایش میدهد اصل و ارزش باشد.
لطفیان رئیس مرکز جامعه المهدی(عجل اله ) کتاب «قد قامت التفسیر » و جواهرانه - «تحقیق برتر در عرصه مطالعات اسلامی و قرآنی» - اثر علمی استاد لطفیان سرگزی فعال قرآنی. مشاور حوزوی رئیس جمهور -نماینده ویژه و تام الاختیار رئیس جمهور محمد علی رجائی -دارالتفسیر علامه آیت الله لطفعلی لطفیان سرگزی تحت نظارت موسسه در راه حق قم سال تاسیس 1343- خاطرات حضرت آیت الله غلامحسین رئوفی - محمدرضا علیزاده قائم مقام رئیس شورای نگهبان -شیخ نبیل قاووق و حجت الاسلام علی کورانی پژوهشگر، محقق و نویسنده برجسته لبنانی