اندیشکده قرآن(تفسیر حکیمانه شهید لطفیان)

رونمائی از تفسیر حکیمانه علامه لطفعلی لطفیان سرگزی در مجموعه فرهنگی سرچشمه

هر چه با خدا نسبت پیدا کند منشأ برکت خواهد شد.

در یک تقسیم انسان‌ها را می‌شود پنج گروه معرفی کرد؛ گروه اول کسانی هستند که زندگی‌شان نکبت است یعنی از زندگی‌شان دیگران آسیب می‌بینند، از فکرشان، از اخلاقشان، از دارایی‌شان، از مدیریتشان دیگران آسیب می‌بینند. این تیپ شخصیتی نکبت است. ممکن است کسی در محیط خانواده اینطور باشد یا در محیط اداره اینطور باشد یا حتی برای کل عالم بشریت نکبت باشد. پس گاهی این نکبت یک فرد است، گاهی یک سیستم است، گاهی در یک محدوده اندک است و گاهی در کل نظام زندگی بشر.

گروه دوم کسانی هستند که انگل هستند یعنی زندگی‌شان بار زندگی دیگران است. مثلا یک نفر در خانواده هیچ آورده‌ای ندارد و همه باید کار کنند که ایشان خوش بگذارند. یک گروه سوم هم هستند که بخیل هستند. این گروه سوم نه مثل گروه اول نکبتند و نه مثل گروه دوم انگلند ولی هرچه دارند مال خودشان است و خیرشان به کسی نمی‌رسد و دایره‌شان محدود و بسته است. این هر سه اهل جهنم هستند. مورد اول که تکلیفش معلوم است، مورد دوم هم قطعا مردود است چون بی‌عاری و بیکاری است، مورد سوم هم صفت پلیدی است. در روایت داریم که سخاوت از بهشت است و بخل از آتش جهنم است. انسان‌های بخیل هر چه دارند برای خودشان و خانواده خودشان است.

دو گروه دیگر باقی می‌مانند. گروه چهارم کسانی هستند که هم بهره‌مند هستند و هم دیگران را بهره‌مند می‌کنند یعنی اگر از علمی بهره‌مند هستند دیگران را بهره‌مند می‌کنند، اگر مادی بهره‌مند هستند دیگران را هم بهره‌مند می‌کنند. قرآن کریم از اینها به عنوان کسانی که اهل انفاق هستند یاد می‌کند چون هم تولید دارند، هم امکانات دارند و هم دیگران را سر سفره خودشان پذیرایی می‌کنند، گره‌گشایی می‌کنند، کار راه می‌اندازند.

تفاوت ایثار و انفاق

یک گروه دیگر باقی می‌ماند. گروه پنجم کسانی هستند که برای آسایش دیگران، برای خدمت به دیگران، برای امنیت دیگران خودشان در شرایط سخت قرار می‌گیرند. این گروه پنجم با کلمه ایثار در قرآن و روایات تعریف شدند. اینها شرایط زندگی خودشان سخت است ولی دیگران را بر خودشان ترجیح می‌دهند. این گروه نسبت به گروه قبل کمتر هستند ولی اثرگذاری‌شان خیلی بیشتر است.

این گروه چهارم و پنجم که برگزیده خداوند متعال از میان انسان‌ها هستند ویژگی‌شان چیست؟ ویژگی‌شان این است که شخصیت و سبک زندگی‌شان با کلیدواژه برکت تعریف می‌شود. می‌گوییم فلانی وجود مبارکی دارد. برکت یعنی چه؟ برکت یعنی خیر مستمر وسیع و گسترده. برخی می‌خواهد بگویند خیر مساوی با برکت است، می‌شود این را هم قبول کرد ولی وقتی انسان آیات و روایات را می‌بیند متوجه می‌شود که خیر هم باید ثابت و مستمر باشد و هم وسعت داشته باشد.