اندیشکده قرآن(تفسیر حکیمانه شهید لطفیان)

با حرکت در چارچوب قانون، طبق آیین‌نامه‌ها و مقررات و با همه ظرفیت‌های قضایی مناسب، انتخابات رقابتی و سالم به معنای حقیقی رقم خواهد خورد.

خاطرات ریحانه حقانی، معاون پژوهش جامعةالزهرا(س) قم،

ما اگر بخواهیم مطلب را کامل و واضح توضیح دهیم باید یک برگشت بزنیم به اینکه در عصر رسالت چه وضعیت فرهنگی و پوششی در جامعه حاکم بوده و آنگاه ببینیم که آیا حجاب ما باید مثل حجاب آن عصر باشد یا خیر.

: در عصر جاهلیت وقتی اسلام وارد سرزمین حجاز و عربستان شد در میان مردمان آن زمان بی‌پوششی و فرهنگ برهنگی رواج نداشت و در گزارش‌های تاریخی می‌بینیم که بانوان آن زمان در سطوح مختلفی که در جامعه حضور داشتند از غنی گرفته تا فقیر و اقشار مختلف جامعه حجاب برایشان موضوعیت داشته و فرهنگشان به‌گونه‌ای نبوده که مکشوف و برهنه باشند و پوششی نداشته باشند.

گزارش‌های تاریخی حاکی از این است که حجاب و پوشش در عصر جاهلیت نیز وجود داشت است، -: سنگ نوشته‌هایی که از سده‌های قبل از اسلام در عربستان پیدا شده ناظر بر این است که پوشش وجود داشته است؛ همچنین وقتی سراغ متون و ادبیات عرب جاهلی می‌رویم می‌بینیم که ادبیاتشان آکنده از این مطلب است که اگر کسی پوشش را رعایت نمی‌کرد قبح داشت و دیگران به او خرده می‌گرفتند.

حجاب؛ حکم امضایی از طرف اسلام

در اشعار عرب جاهلیت برای توصیف بانوان از انواع پوشش و نقاب نام برده شده که نشان می‌دهد بانوان نقاب داشته‌اند، -: اشعار زیادی در این زمینه وجود دارد، همچنین سنگ نوشته‌ها و اسنادی که وجود دارد همگی حاکی از این است که در میان مردم آن زمان فرهنگ پوشش وجود داشته و این‌طور نبوده که اسلام پوشش و حجاب را ایجاد و تأسیس کند بلکه حجاب یک حکم امضایی از طرف اسلام بوده است.

حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ واژه در شکل‌های مختلف در رابطه با ادبیات پوشش زمان جاهلیت از متون استخراج شده ، -: برای روسری کوچک، روسری بزرگ، چادری که تمام اندام را بپوشاند، لباسی که دست را بپوشاند، لباسی که صورت را بپوشاند و صدها پوشیدنی دیگر همه اسم داشته و کلمات مختلفی که برای لباس‌ها استفاده می‌شده به‌گونه‌ای که حتی در پوشش صورت آن چیزی که نصف صورت را می‌پوشاند یک اسم داشته و چیزی که تمام صورت را می‌پوشاند یک اسم متفاوت داشته و ادبیات شاعری جاهلی آکنده از این انواع پوشش برای بانوان است.

آن زمان به‌گونه‌ای نبود که مردم با یک ناهنجاری اجتماعی درگیر باشند و بی‌پوششی رواج داشته باشد،-: مجموعه گزارش‌هایی مانند برهنگی در طواف کردن، چند علت داشته است، اول اینکه این‌طور نبوده که این رفتارها رواج عمومی داشته باشد و عده‌ای که این رفتار را داشتند براساس برخی ادله یا ناشی از فقرشان بوده و امکان تهیه لباس را نداشتند و یا به نوعی شرط‌بندی بوده است؛ به‌طور مثال، در یک گزارش که از طواف عریان یاد کرده مشخصاً بحث بر سر یک شرط‌بندی بوده است.

گزارش عریانی و برهنگی با شواهد موجودر در عصر رسالت همخوانی ندارد

وقتی گزارش‌هایی که از عریانی و برهنگی وجود دارد، در کنار اسناد و شواهدی که از پوشش آن عصر وجود دارد قرار می‌گیرد با هم برابری نمی‌کند، -: مانند زمان امروز که عده‌ای اسماً مسلمان هستند ولی پوشش را رعایت نمی‌کنند و یا گناهان دیگری را انجام می‌دهند در آن دوره هم همینطور بوده و عده‌ای بودند که نسبت به این موضوع اهتمام نداشتند.

: برخی از بادیه‌نشینان فرهنگ‌های خاصی مانند نپوشیدن جوراب و بیرون بودن بخشی از موی سر داشتند و پوشش کافی را نداشتند اما آنچه مسلم است این است که جو حاکم در عصر رسالت همراه با پوشش بوده است و کسی که پوشش نداشته قبیح بوده و جایگاه اجتماعی نداشته است.در عصر جاهلی بانوان پوشش کاملی داشتند و برخی از بانوان رعایت نمی‌کردند؛ وقتی پیامبر گرامی اسلام آمدند درواقع این سنت را امضا و تأیید کردند و نوع و حدود پوشش را مشخص کردند و نواقص حجاب را تکمیل کردند.

پیامبر گرامی اسلام در بحث حجاب چند مرحله را پیش بردند، -: آیات حجاب اوایل بعثت نبوده بلکه از سال پنجم بعثت به این طرف بوده که درواقع آیات تخصصی در حوزه حجاب نازل می‌شود و حجاب بانوان را تکمیل می‌کند؛ پیامبر چند مرحله را طی می‌کنند و بحث حریم‌مداری جنسیتی را مطرح می‌کنند، اقداماتی که پیامبر در حوزه عفاف و حجاب انجام می‌دهند یک سیر جالب دارد و بین زن و مرد حریم‌هایی را ایجاد می‌کنند، یکی از اقدامات ایشان برای حریم‌مداری جنسیتی بین زن و مرد تأکید بر پوشش بوده است.